Artikel bewaren

Je hebt een account nodig om artikelen in je profiel op te slaan

Login of Maak een account aan
Reacties0

Witte raven

Arthur van Winsen
‘Prove yourself wrong as quickly as possible.’ Dat is volgens de kwantumfysicus en Nobelprijswinnaar Richard Feynman het eerste wat een onderzoeker moet doen als hij een idee krijgt. Daarmee had hij een statement dat rechtstreeks uit het werk van de wetenschapsfilosoof Karl Popper zou kunnen komen. Volgens Popper is een theorie namelijk alleen wetenschappelijk als die falsificeerbaar is. Daarmee bestreed hij de mythe van de inductie, die voorschrijft dat theorieën en wetten door middel van verificatie getoetst moeten worden. Neem de stelling ‘Alle raven zijn zwart’. Die kun je controleren op waarheid, maar je zult nooit alle gevallen uitputtend kunnen verifiëren. Daarom is het beter om de theorie te beschouwen als een vermoeden dat weerlegd moet worden. De ware wetenschapper is volgens Popper dan ook geen bezitter van kennis, maar iemand die met zijn kritische vermogens op een nooit eindigende zoektocht naar de waarheid is. Zoeken naar de witte raaf. Dat is de opdracht.
Premium
https://static-content.springer.com/image/art%3A10.1007%2Fs12496-016-0047-6/MediaObjects/12496_2016_47_Fig1_HTML.jpg

In het huidige wetenschappelijke landschap is die witte raaf echter ver te zoeken. Er ligt namelijk een te grote druk op de bevestiging van wetenschappelijke aannames. Onderzoek met negatieve of onduidelijke uitkomsten wordt zelden gepubliceerd (publication bias). Dit leidt nogal eens tot onwetenschappelijk gedrag, of zelfs regelrecht tot fraude.

Zo bekende een onderzoeker van het farmaceutisch bedrijf Amgen in 2012 dat hij een bepaalde proef wel vijftig keer herhaald had zonder repliceerbaar resultaat. In zijn publicatie vermeldde hij echter alleen de proef die het gewenste resultaat had opgeleverd.

De farmaceutische industrie wil als geldschieter van randomized controlled trials (RCT’s) zijn geneesmiddelen als effectief en betrouwbaar tevoorschijn zien komen. Deze belangenverstrengeling blijft meestal verhuld, maar komt soms onverwacht toch aan het licht: denk aan de Vioxx- en de Seroxat-affaire, en aan de fraude van de prominente mondkankerspecialist Sudbo, die onderzoeksdata uit zijn duim zoog. Of dichter bij huis: het niet-gemelde conflict of interest door twee Groningse hoogleraren in een vergelijkend onderzoek van de mondspoelmiddelen Halita (firma Gaba) en Meridol (firma Dent Aid) in 2013.

Willen we écht onafhankelijk onderzoek, dan zal de overheid over de brug moeten komen. Maar dat zal in de vigerende neoliberale werkelijkheid niet snel gebeuren. Daarom schrijven wetenschappers tegenwoordig hun vingers lam aan onderzoeksvoorstellen, organiseren ze fancy fairs en hardloopwedstrijden om geld bij elkaar te schrapen voor deugdelijk onderzoek. Ze overschreeuwen elkaar als marktkooplui om

Premium

Wilt u dit artikel lezen?


    Al abonnee? Log dan in

    Dit artikel is verschenen in TandartsPraktijk nr. 4, 2016.

    Geef uw reactie

    Om te kunnen reageren moet u ingelogd zijn. Heeft u nog geen account, maak dan hieronder een account aan. Lees ook de spelregels.