Volgens het rapport definieert de overgrote meerderheid van de landen illegale tandheelkunde als het verrichten van tandheelkundige behandelingen door personen zonder geldige registratie of vergunning. Het gaat daarbij niet alleen om volledig onbevoegde behandelaars, maar ook om zorgverleners met verlopen of ingetrokken registraties en professionals die buiten hun bevoegdheden werken.

Uitvoering blijft achter

Uit een enquête onder 49 beroepsverenigingen blijkt dat 95 procent van de deelnemende landen wettelijke regels heeft om illegale tandheelkunde tegen te gaan. Toch beoordeelt slechts 49 procent deze regelgeving als effectief, terwijl 47 procent de handhaving juist als onvoldoende beschouwt. Volgens de FDI ligt het probleem niet zozeer bij het ontbreken van wetgeving, maar bij de uitvoering. In veel landen beschikken toezichthouders over onvoldoende middelen, is de samenwerking met justitie beperkt of ontbreekt betrouwbare informatie over de omvang van het probleem. Meer dan de helft van de respondenten noemt handhaving dan ook een grote uitdaging.

Omvang onbekend

Opvallend is dat in de meeste landen nauwelijks gegevens beschikbaar zijn over de omvang van illegale tandheelkundige zorg. Bijna 70 procent van de respondenten geeft aan dat hierover geen betrouwbare cijfers bestaan. Slechts een klein deel van de landen beschikt over schattingen of registraties. Volgens de FDI bemoeilijkt dit een effectieve aanpak. Zonder inzicht in de omvang en aard van het probleem is het lastig om beleid te ontwikkelen en de effectiviteit van maatregelen te beoordelen.

Van tanden bleken tot implantaten

De enquête laat zien dat illegale tandheelkunde zich in uiteenlopende vormen voordoet. Veelgenoemde voorbeelden zijn onbevoegde behandelaars die facings, orthodontische behandelingen, bleekbehandelingen of implantaten aanbieden vanuit woningen, schoonheidssalons of andere niet-geregistreerde locaties. Daarnaast signaleren verschillende landen een groei van direct-to-consumer diensten, zoals orthodontische aligners en cosmetische tandheelkundige behandelingen die buiten het reguliere zorgsysteem worden aangeboden. Ook misleidende reclame via sociale media wordt steeds vaker genoemd als onderdeel van het probleem.

Risico’s voor patiënten

Meer dan de helft van de deelnemende tandartsverenigingen meldt dat er daadwerkelijk gevallen bekend zijn waarbij patiënten schade hebben opgelopen door illegale tandheelkundige behandelingen. Complicaties variëren van infecties en blijvende beschadigingen tot ernstige gezondheidsproblemen. Volgens de FDI onderstrepen deze meldingen dat illegale tandheelkunde niet alleen een beroepsmatig of juridisch vraagstuk is, maar vooral een belangrijk volksgezondheidsprobleem.

Meer samenwerking en betere registratie

Om illegale tandheelkunde effectiever te bestrijden doet de FDI verschillende aanbevelingen. De organisatie pleit onder meer voor modernisering van wetgeving, strengere sancties, betere samenwerking tussen beroepsorganisaties, toezichthouders en politie, en publiekscampagnes die patiënten leren hoe zij kunnen controleren of een behandelaar bevoegd is. Daarnaast benadrukt de federatie dat structurele gegevensverzameling noodzakelijk is. Betrouwbare cijfers over de prevalentie van illegale tandheelkunde ontbreken momenteel in het merendeel van de landen. Meer weten? Download dan hier het rapport.