De mondzorg maakt zich op voor een politieke omslag die stiller is aangekondigd dan hij uiteindelijk zal uitpakken. In het coalitieakkoord van het aanstaande minderheidskabinet van D66, VVD en CDA staat dat de verplichte vergoeding voor ongecontracteerde zorg vanaf 2029 volledig verdwijnt. Daarmee verandert niet alleen de financiële relatie tussen patiënt en tandarts; het verschuift de machtsbalans in de zorg fundamenteel richting verzekeraars.
Dat laatste lijkt precies wat er nu dreigt te gebeuren: een stille machtsovername. Niet omdat verzekeraars dat hardop roepen, maar omdat het systeem zo wordt ingericht dat contracteren de enige realistische optie wordt. De vrije artsenkeuze, ooit een van de fundamenten onder ons zorgstelsel wordt daarmee praktisch afgeschaft. Patiënten die bij een ongecontracteerde tandarts willen blijven, moeten vanaf 2029 namelijk 100 procent van de rekening zelf betalen. Voor veel mensen is dat simpelweg onhaalbaar, en dat terwijl nu al zo’n 640.000 Nederlanders de tandarts mijden vanwege de kosten.
Existentiële dreun
Voor zelfstandige tandartspraktijken kan dit een existentiële dreun worden. De mondzorg is een sector waarin veel professionals bewust kiezen voor autonomie en kwaliteit boven contractdruk. Maar autonomie wordt ingewikkeld als de overheid een systeem creëert waarin verzekeraars bepalen wie patiënten nog kan behandelen. De waarschuwingen uit andere sectoren liegen er niet om: zelfstandige zorgaanbieders vrezen faillissementen, verdere verschraling van het aanbod en een markt waarin nieuwe toetreders nauwelijks kans hebben. En dat alles gebeurt terwijl de NZa per 1 september al van tandartsen verlangt dat zij patiënten actief en aantoonbaar waarschuwen wanneer er geen contractrelatie bestaat.
Straks is die boodschap korter dan ooit: “Uw behandeling wordt niet vergoed.” Het is een zin die de vertrouwensrelatie tussen tandarts en patiënt onder druk zet, nog voordat er ook maar één instrument is opgepakt.
Minder vrij
Opmerkelijk genoeg gebeurt dit in een politiek klimaat waarin tegelijkertijd pleidooien klinken voor een gratis jaarlijkse tandartscontrole voor volwassenen, gesteund door een brede Kamermeerderheid. Een sympathiek idee, maar het wringt wanneer toegankelijkheid wordt gepromoot terwijl keuzevrijheid wordt ingeperkt. De mondzorg dreigt klem te raken tussen goede bedoelingen en harde bezuinigingspolitiek. De vraag is niet of verzekeraars machtiger worden, dat zijn ze al. De vraag is wanneer wij als sector hardop erkennen dat een stelsel zonder ongecontracteerde ruimte niet alleen goedkoper wordt, maar ook kleiner, uniformer en minder vrij.
En vooral: wie daar uiteindelijk beter van wordt.
Sander Loos is hoofdredacteur van TP-magazine
Straks krijgen we hetzelfde probleem als in de jeugdzorg met complexe psychische problematiek: in maart is het jaarbudget voor complexe zorg gewoon op!
ooit, 30+ jaar geleden, heb ik getracht een win-win situatie te verkondigen!. mw borst toen min van onze gezondheidszorg, vond het niet interessant genoeg. de zorg was “betaalbaar”! helaas slechts 3 decennia later laat ons zorgsysteem zien, maar vooral voelen…… dat het ernstig te lijden heeft onder de(ze) regelgeving!. misschien moeten we toch weer eens kijken naar de gedachte van weleer. deze staat te lezen, onder de kop “3000 gulden voor 25 jaar zorgverlening”…. kan dat??? ik… ik denk van wel! maar ik ga graag met eenieder in discussiie. blijf gezond, met glimlach. emile