Daarmee verandert niet alleen de financiële relatie tussen patiënt en tandarts; het verschuift de machtsbalans in de zorg fundamenteel richting verzekeraars. Dat laatste lijkt precies wat er nu dreigt te gebeuren: een stille machtsovername. Niet omdat verzekeraars dat hardop roepen, maar omdat het systeem zo wordt ingericht dat contracteren de enige realistische optie wordt. De vrije artsenkeuze, ooit een van de fundamenten onder ons zorgstelsel, wordt daarmee praktisch afgeschaft. Patiënten die bij een ongecontracteerde tandarts willen blijven, moeten vanaf 2029 namelijk 100 procent van de rekening zelf betalen. Voor veel mensen is dat simpelweg onhaalbaar, en dat terwijl nu al zo’n 640.000 Nederlanders de tandarts mijden vanwege de kosten. Voor zelfstandige tandartspraktijken kan dit een existentiële dreun worden. De mondzorg is een sector waarin veel professionals bewust kiezen voor autonomie en kwaliteit boven contractdruk. Maar autonomie wordt ingewikkeld als de overheid een systeem creëert waarin verzekeraars bepalen wie patiënten nog kan behandelen.